Ton Wientjen Tours
Welkom > Ton blogt > Archief > 9 juli 2011 Nederlandse officieren krijgsgevangen in Slot Colditz

9 juli 2011 Nederlandse officieren krijgsgevangen in Slot Colditz

In de Duitse deelstaat Saksen ligt 60 km ten zuid oosten van Leipzig het slechts 8000 inwoners tellende  Colditz. Op de rotsheuvel nabij het centrum van dit rustige oord staat een kasteel dat als een wachter uittorent boven het stadje. Schloss Colditz, door Britse TV Series en diverse speelfilms beter bekend als Colditz Castle, is gelegen op een rots 75 meter boven de rivier “De Mulde” en dient tijdens de Tweede Wereldoorlog als krijgsgevangenkamp voor officieren die reeds eerder gepoogd hebben te ontsnappen. Ontkomen uit Colditz is volgens de Duitsers niet mogelijk.

 

Museum
Momenteel is het slot deels ingericht als museum, een bijzonder museum vol verhalen en daardoor reden van mijn bezoek op 26 mei j.l. Een enthousiaste mevrouw geeft mij een boeiende rondleiding binnen en buiten het kasteel van ruim twee en een half uur. Zij maakt me eigen met de door de Fransen gegraven ontsnappigstunnel. 24 uur per dag en 8 maanden lang hebben ze eraan gewerkt om door het rotsgesteente te komen. Resultaat 15 cm per dag. Wat een motivatie en gedrevenheid moet je hebben om dit te kunnen opbrengen. Ik kom in de isoleercel, waarin na een mislukte ontsnapping de desbetreffende officier een maand alleen wordt opgesloten. Na 2 minuten ben ik alweer blij aan de buitenkant van de deur te staan. Het mooie theater met de prachtige plafond bewerkingen. In mijn fantasie beleef ik de revue's uitgevoerd door de officieren van verschillende nationaliteiten. Ook de buiten het slot gelegen sportplaats met putdeksel van de ontsnappingsroute door Hans Larive en Francis Steinmetz komen aan de orde. Het deksel gaat eraf. Benauwd kijk ik in de kleine ruimte. Hoe is het mogelijk dat deze kerels daarin enkele uren hebben volgehouden. Staand bovenop elkaar. Ongetwijfeld hebben ze geen last gehad van claustrofobie anders kun je dit niet volhouden. De persoonlijke rondleiding laat een diepe indruk achter.

Colditz OFLAG IV C 
In Schloss Colditz OFLAG IV C (Offizierslager IV C) zitten opgesloten, Britse, Franse, Poolse, Belgische en Nederlandse officieren.

Capitulatie Nederland en erewoordverklaring 
Korte tijd na de capitulatie krijgen de Nederlandse officieren door de Duitse autoriteit een erewoordverklaring voorgelegd met het verzoek deze te tekenen, waarbij men belooft niets te zullen ondernemen tegen de Duitse bezetter. Niet tekenen betekent…krijgsgevangenschap!
Van de ruim 2000 officieren weigeren 69 officieren te ondertekenen en gaan in krijgsgevangenschap. 6 generaals, 8 marineofficieren, 3 landmachtofficieren, 39 van het Koninklijk Indisch Leger (KNIL), 12 cadetten en een stoker van de marine. Deze mannen worden gebracht naar OFLAG VI in Soest, Nordrhein-Westfalen.

Ontsnappingspoging uit OFLAG VI Soest
Luitenant ter Zee 2e klasse, Hans Larive, ontsnapt uit OFLAG VI, wordt echter nabij de Zwitserse grens door de Duitse politie gearresteerd en verhoord. De Duitse ondervrager laat blijken dat Hans in dit grensgebied geen schijn van kans heeft gehad en dat de mogelijkheden veel groter waren bij de grensplaatsen Singen en Radorfzell. Deze informatie heeft Hans Larive goed onthouden en in een later stadium heeft men de Singen route gebruikt.

Geslaagde ontsnapping uit OFLAG VIII C Juliusburg
November 1940 worden de Nederlanders verplaatst naar OFLAG VIII C in Juliusburg nabij de Poolse grens. Twee KNIL officieren, Kapitein Trebels en 1e Luitenant Frans van der Veen, weten met succes te ontsnappen waardoor de achter gebleven officieren 22 juli worden verplaatst naar Colditz.

Kapitein Machiel van den Heuvel
Met de ervaring opgedaan in kamp Juliusburg, weten de officieren dat een geslaagde ontsnapping het resultaat is van een heel team dat daaraan heeft meegewerkt. Documenten moeten worden vervalst, burgerkleren voor de reis door Duitsland en Duits geld. Het team zorgt ervoor dat alles voor de ontsnappers is geregeld. Kapitein Machiel van den Heuvel wordt in Colditz aangesteld als ontsnappingsofficier en met Luitenant Gerrit Dames spelen de twee KNIL officieren een grote rol in de meeste ontsnappingen van de Nederlanders. Inmiddels heeft marineofficier Hans Larive zijn informatie over de Singen route doorgegeven aan de Nederlandse en Britse ontsnappingsofficieren.

Hans Larive en Francis Steinmetz grijpen hun kans in Colditz
Buiten, naast het kasteel ligt een klein parkje waar de gevangenen bij toerbeurt worden gelucht en ook kunnen sporten. De locatie is omheind en wordt zwaar bewaakt.
In het gras bevindt zich een putje dat is afgedekt met een deksel. Tijdens een partijtje rugby laten de marineofficieren Hans Larive en Luitenant ter zee 2e klasse Francis Steinmetz zich afzakken in het putje. Het putdeksel is beveiligd met een stalenbout, welke wordt vervangen door een glazen replica, waardoor de twee het deksel van binnen uit weer kunnen openen.
Bij het invallen van de duisternis komen de twee uit de put, klimmen over het hek en de muur.
Een moeilijke klus. Na een treinreis van 30 uur zijn ze 18 augustus in Zwitserland.
In bezit van boottickets Barcelona naar Havanna op het neutrale schip Isla de Tenerife, reizen de twee als suikerplanters vanuit het neutrale Zwitserland in een verzegelde trein door bezet Frankrijk naar Spanje. Barcelona gaan zij aan boord en worden in de Straat van Gibraltar door de British Royal Navy van boord gehaald.

Hr.Ms. O21
Vervolgens gaan de twee met Nederlands beroemde onderzeeboot Hr. Ms. O21 (lees Ton blogt 25 oktober 2010 Hr.Ms. O21 beroemde onderzeeboot van de Koninklijke Marine) naar Londen waar zij na 4 maanden onderweg te zijn geweest, 7 december 1941 aankomen.

Majoor C. Giebel en 2e Luitenant Infanterie O.L. Drijber herhalen het kunstje 
Majoor Generale Staf KNIL C. Giebel en 2e Luitenant Infanterie KNIL O.L. Drijber ontsnappen daarna uit Colditz op dezelfde wijze als Hans Larive en Francis Steinmetz.

Cadet Tony Luteijn en Britse Luitenant Airey Neave in Duits uniform
Cadet Tony Luteijn van de Koninklijke Militaire Academie ontsnapt met de Britse Luitenant Airey Neave uit Colditz d.m.v. een verkleedtruc. In Duits uniform, met daaronder burgerkleding, zijn ze Slot Colditz uitgekomen. Na vier dagen bereiken ze Zwitserland. Van oorsprong is het een Brits plan. De Britten hebben een probleem doordat ze er niet in slagen de grijze Duitse uniformen na te maken. De Britse battledress is groen van kleur en dat geeft onoplosbare problemen. Vervolgens wordt aan de Nederlanders om assistentie gevraagd. Het grijze Nederlandse uniform kan op eenvoudige wijze worden bewerkt tot het veldgrijze Duitse uniform. Op deze wijze wordt het een gezamenlijke Brits-Nederlandse onderneming met de Brit Airey Neave en de Nederlander Tony Luteijn in de hoofdrollen.

KNIL Kapitein Douw van der Krap en Luitenant ter zee Frits Kruimink
Juni 1943 worden alle Nederlandse officieren verplaatst vanuit Colditz naar Stalag 371 in Stanislau. Vanuit dit krijgsgevangenkamp ondernemen o.a. KNIL Kapitein Douw van der Krap en Luitenant ter Zee Frits Kruimink een succesvolle ontsnapping.

Na de krijgsgevangenschap

Machiel van den Heuvel

Machiel van den Heuvel promoveert tot Majoor der Infanterie, neemt als bataljonscommandant deel aan de strijd in voormalig Nederlands Indië en sneuvelt 29 juni 1946 op 46 jarige leeftijd bij Pedalarang op Java.

Douw van der Krap

Douw van der Krap komt na zijn ontsnapping terecht in Warschau bij de Poolse ondergrondse, vervolgens bij de Arnhemse ondergrondse, neemt als burger deel aan de Slag om Arnhem, wordt overgevlogen naar Engeland, komt op eigen verzoek bij de Nederlandse Marine en gaat 1958 als Commanding Officer Reservevloot met pensioen.
Douw van der Krap overlijdt 9 december 1995 op 87 jarige leeftijd te Wassenaar.

Hans Larive

Hans Larive, na zijn komst in Engeland ingedeeld als Senior Officier bij de Nederlandse Motor Torpedo Boot (MTB) brigade, onderscheidt zich in diverse acties en wordt 1944 aangesteld als hoofd van de Marine Voorlichting Dienst. 1946 verlaat hij de marine en gaat aan de slag bij Shell. Hans Larive overlijdt 28 december 1984 op 69 jarige leeftijd te Den Haag.

Francis Steinmetz

Francis Steinmetz wordt in de resterende oorlogsjaren ingezet op torpedoboten en heeft deelgenomen aan de strijd rondom Australië. Bij terugkeer in Nederland is hij 3 jaar adjudant van Prins Bernhard. Tot zijn pensioen in 1960 is hij Kapitein van een aantal mijnenvegers.
Francis Steinmetz overlijdt 2 januari 2006 op 90 jarige leeftijd te Maastricht.

Frits Kruimink

Ook Frits Kruimink blijft bij de Koninklijke Marine en gaat 1 januari 1973 als Viceadmiraal met pensioen. Frederik Everhardus Kruimink overlijdt 7 augustus 2008 op 90 jarige leeftijd.

Nawoord over percentages
Volgens informatie verkregen in Colditz hebben de Fransen 12 succesvolle ontsnappingen uitgevoerd en zijn er 12 mislukt, de Britten 11 succesvolle en 109 mislukt, Polen 1 succesvol en 17 mislukt en de Nederlanders 7 succesvolle en 17 mislukt.
De Nederlandse officieren met 29,1% behoren na de Fransen 50%, tot de meest succesvolle ontsnappers uit Colditz.