Ton Wientjen Tours
Welkom > Ton blogt > Archief > 12 oktober 2010  De Slag om Koersk , Fall Zitadelle

12 oktober 2010  De Slag om Koersk , Fall Zitadelle

10 jaar geleden, 12 augustus 2000, ging in de Barentszee de Russische kernonderzeeër Kursk aan de gevolgen van een explosie ten onder. Alle 118 opvarenden kwamen om het leven.
De onderzeeër dankte haar naam aan de zuidelijk gelegen Russische stad Kursk, waar tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen 5 en 16 juli 1943, de grootste tankslag uit de geschiedenis heeft plaatsgevonden.

Generaal Veldmaarschalk Erich Von Manstein
Het is juni 1943. Het Duitse leger heeft begin van het jaar een grote nederlaag geleden bij Stalingrad, is echter nog steeds op volle sterkte.  In Moskou heerst een grote spanning. Waar en wanneer beginnen de Duitsers hun zomeroffensief. Aan Duitse zijde heeft een enorme militaire opbouw plaatsgevonden in de sector Koersk, langs de frontboog Orjol – Koersk – Bjelgorod. Generaal Veldmaarschalk Von Manstein (foto rechts), bedenker van Operatie Zitadelle, wil direct aanvallen.  Hitler wilde wachten op de superieure Tiger tank, waardoor Von Manstein pas na drie maand toestemming krijgt om aan te vallen.

Generaal Zjoekov
Ook de Russen verzamelen een enorme troepenmacht in deze sector.
In de maanden april, mei en juni hebben 500.000 spoorwegwagons goederen, materieel en militairen naar dit gebied getransporteerd. Stalin stelt voor dat Generaal Zjoekov (foto links) aanvalt, doch deze heeft de tijd. De Russische oorlogsproductie is groter dan de Duitse, waardoor Rusland op termijn meer materieel heeft. Zjoekov wacht af en wil de vijand uitputten door tegenaanvallen. Hij laat ter plekke door 300.000 burgers de grootste verdedigingslinie van Rusland aanleggen met honderden kilometers lange diepe anti tank greppels. Greppels waarin de aanvallende tanks komen stil te staan en vervolgens beschoten kunnen worden door de artillerie. Ook heeft hij in dit gebied 40.000 anti tank mijnen laten plaatsen.

Unternehmen Zitadelle
Operatie Zitadelle heeft tot doel, de sterke Russische aanvalstroepen welke zich in deze Saillant (instulping frontgebied) bevinden door middel van een snelle actie te omsingelen, in te sluiten en vervolgens in de “Kessel” te vernietigen.  Door dit verlies zullen de Russen een groot deel van hun aanvalskracht kwijtraken. De Saillant van Koersk omvat in het westen Noord – Zuid een lengte van 200 km en in de diepte Oost – West 150 km.
De planning is om in het Oostelijk deel van de voet in de boog, tegelijkertijd vanaf de Noord en Zuidzijde aan te vallen, waardoor de Russische troepen in het Saillant worden afgesloten van het Russisch front. Koersk is de stad waar de beide Duitse legers elkaar na 5 tot 6 dagen moeten treffen.(Saillant plaatje rechts op deze hoogte, Duitse aanval N en Z rode pijlen).
Operatie Zitadelle werd de grootste tankslag uit de geschiedenis.
6300 tanks namen deel aan de strijd, 2700 Duitse en 3600 Russische. 2.100.000 infanteristen waarvan  800.000 Duitse 1.300.000 Russische soldaten. Het werd ook de slag waarbij de grootste verliezen geleden werden in de geschiedenis van de luchtoorlog. 2000 Duitse vliegtuigen streden tegen 2400 Russische vliegtuigen.
 
Schijnaanval tegen centrale front
5 juli 5.30u lanceert Generaal Model een schijnaanval tegen het centrale front. 2 uur later beginnen Duitse troepen vanaf Noord en Zuidzijde de hoofdaanval op de voet van de boog. In het noorden waar in mindere mate wordt aangevallen met tanks verloopt de opmars traag. In het zuiden zet Von Manstein de zware Tiger tank in met daarachter de Panther tank. De eerste dagen wordt snel opgerukt, daarna begint de aanval te stagneren. Von Manstein weet dat ze alleen succes kunnen hebben door hard door te gaan. Het principe van de Blitzkrieg. Daarom wijkt hij af van een rechtstreekse route naar Koersk maar verlegt de aanval via Prochorova.

Tankslag Prochorova
Het lijkt erop dat ze doorbreken. De Russische generaal Zjoekov moet nu komen en zet het “Steppefront” in en gaat in de tegenaanval. Tegenover de zware 56 tons Tiger staat de 31 ton lichte Russische T-34. (Foto links Russische T-34 in de aanval, Russische infanterie erachter) De schuine hoek van het plaatstaal verdubbelt de effectieve dikte hiervan zonder dat het gewicht van de T -34 toeneemt. (Foto onder rechts Duitse infanterie met Panther tank) Von Manstein krijgt geen kans de Russische T-34 op afstand te vernietigen. De Russen gaan in de tegenaanval hetgeen escaleert in een cavaleriemêlee. Duitse en Russische tanks rijden langs en door elkaar. 
Veel is over deze tankslag geschreven, doch sinds kort is bekend dat veel van deze artikelen gebaseerd zijn op onjuiste Russische propaganda. Cijfers over Duitse verliezen kloppen niet. 
De Russische generaal Rotmistrov, snel opgerukt uit het oosten, zette 400 van zijn 800 T-34 tanks in. Bij de Russische tank bestuurders schijnt paniek te zijn uitgebroken, waardoor zij  deze dag 235 tanks hebben verloren tegenover 3 aan Duitse zijde.
Op de avond van 12 juli wordt de strijd gestopt. Von Manstein is van mening dat hij met een laatste slag door de Russische linies kan breken.

Landingen op Sicilië
Dan gooit Hitler roet in Von Mansteins eten. Hitler wil over een afstand van 2000 km tanks uit Rusland terugtrekken richting Italië. Twee dagen eerder, 10 juli, zijn de Amerikanen en Britten geland op Sicilië en hebben het tweede front geopend. 17 juli komt het bevel van Hitler dat de 2e Pantzergruppe, die zwaar gevochten heeft bij Prochorova, moet terugtrekken. De aanval door de Zuidelijke Legergroep wordt afgebroken en Operatie Zitadelle wordt afgeblazen. (Foto links T-34 Russische tank)

Operatie Belgorod - Charkiwer
Het afblazen geldt niet voor de Russen. Op 3 Augustus begint Operatie Belgorod-Charkiwer om de gebieden rond Charkow te heroveren. Doordat veel van de Duitse eenheden verplaatst zijn naar Italië wordt Legergroep Zuid ver terug gedreven en overschrijdt het Rode Leger eind september de Dnjepr.

Verliezen
De Russische verliezen tengevolge van Operatie Zitadelle bedragen 180.000 man, doden, gewonden, vermisten en krijgsgevangenen. Aan Duitse zijde 50.000 man, doden, gewonden vermisten en krijgsgevangenen. Voor de zegenvierende Russische generaal Zjoekov geen probleem. Hij kan over voldoende manschappen beschikken. 

Aan het Oostfront is het tij definitief gekeerd.

Veldmaarschalk Erich Von Manstein geeft Hitler de schuld, voelt zich in de steek gelaten en verlaat gedesillusioneerd de Wehrmacht.

Monument in Koersk