Pagina
Menu
INFO
U bent hier:   Begin pagina > Ton blogt > Archief > 7 september 2011  Konvooi PQ 17 naar de kelder
German

7 september 2011  Konvooi PQ 17 naar de kelder

27 juni 1942 gaan 35 koopvaardijschepen, waaronder de Nederlandse “Paulus Potter” met kapitein W.J. Sissingh als gezagvoerder, vanuit Hvalfjord bij Reykjavik in IJsland als konvooi PQ 17 op weg naar de Russische havens Archangelsk en Moermansk. De Britse marineofficier J.C.K. Dowding is de commandant van het konvooi en heeft als opdracht de 188.000 ton aan lading in Archangelsk af te leveren. 

Commander Brooming dekkingsmacht
Voor directe bescherming zorgt een dekkingsmacht onder commando van Commander J.E. Brooming die het konvooi begeleidt met zes torpedobootjagers, vier korvetten, drie mijnenvegers, één luchtafweerschip, vier trawlers voor onderzeebootbestrijding en twee onderzeeboten. 1 juli sukkelt het konvooi met de gebruikelijke snelheid van 10 knopen door de Noordelijke IJszee. In het drijfijs van Straat Denemarken tussen IJsland en Groenland is het konvooi al twee schepen kwijtgeraakt.

Waar zijn de Duitsers?
Aan boord van de koopvaardijschepen vragen de bemanningsleden zich af wanneer de Duitsers hen gaan ontdekken. Konvooicommandant Dowding kent de twijfelachtige omstandigheden waaronder het konvooi is vertrokken en maakt zich weinig illusies. Vanaf vliegvelden in Noorwegen patrouilleren Duitse vliegtuigen en ook Duitse U-boten zijn voltallig in het gebied aanwezig terwijl oppervlakteschepen van de Kriegsmarine, waaronder het zozeer gevreesde Duitse slagschip “Tirpitz” in de Noorse fjorden schuilen. Eerdere konvooien naar Rusland zijn uitsluitend aangevallen door vliegtuigen of door onderzeeboten. Volgens verkregen informatie ziet het ernaar uit dat de Duitsers in een gezamenlijke actie met onderzeeboten, vliegtuigen en de “Tirpitz” een poging willen ondernemen de bevoorrading van de Russen langs deze route definitief te stoppen.

Extra bescherming konvooi PQ 17
Op afstand wordt konvooi PQ 17 nog eens beschermd door een kruisersmaldeel onder commando van Schout-bij-nacht L.K.H. Hamilton met twee Britse kruisers, twee Amerikaanse kruisers en drie torpedobootjagers. Dit smaldeel zal tot Beren Eiland bij het konvooi blijven en mocht de “Tirpitz” nog niet zijn uitgevaren, tot de Noordkaap. In ieder geval gaat het smaldeel niet mee in de Willem Barentszzee. Voor nog meer bescherming, kruist op een afstand van 200 mijl (320 km) de Britse Home Fleet onder commando van Admiraal Sir John Tovey. Deze vloot omvat een Brits en een Amerikaans slagschip, twee kruisers, het vliegkampschip Victorious en veertien torpedobootjagers.

Admiraal Sir John Tovey maakt zich zorgen
Ondanks al deze schepen maakt Admiraal Tovey zich ernstig zorgen over de veiligheid van konvooi PQ 17. Hij doet enkele voorstellen om het konvooi een betere bescherming te kunnen geven doch deze worden allen door de Britse Admiraliteit afgewezen. De dekkingsmacht is groot maar in de praktijk ligt het anders omdat de Britse Marine onder voor haar ongunstige omstandigheden geen krachtmeting wil met de Duitse Kriegsmarine.

Ontdekking door de Luftwaffe
1 juli wordt konvooi PQ 17 ontdekt door de Luftwaffe. Zover de weersomstandigheden het toelaten blijven zij de schepen op hun reis vervolgen. Aanvallen worden niet ondernomen. 4 juli valt het eerste schip ten offer aan een Duitse luchtaanval. Later op de dag gaan Duitse torpedovliegtuigen opnieuw in de aanval op het konvooi. Eindresultaat…drie vrachtschepen zijn tot zinken gebracht.

In konvooi stijgt moreel, paniek slaat toe bij Admiraliteit
Doordat ook de koopvaardijschepen bewapend zijn, stijgt ondanks het geleden verlies toch het moreel van de koopvaardijmannen. De mannen gaan ervoor. De stemming op de Britse Admiraliteit staat daar lijnrecht tegenover. Volgens informatie verkregen door luchtverkenning hebben de “Tirpitz”en de “Hipper” zee gekozen. De fjord waarin zij zich bevonden, is leeg. De Britse Admiraliteit gaat ervan uit dat de “Tirpitz” elk moment tot de aanval kan overgaan. Londen weet dan niet dat de schepen op weg zijn naar het Altafjord waar de Duitse Admiraal Räder zijn schepen wil verzamelen om te kunnen opereren vanuit een zo gunstig mogelijke uitgangspositie. De seinen die hierop naar konvooi PQ 17 worden verstuurd, wekken de indruk dat de Britse Admiraliteit in paniek is geraakt.

Admiraliteit telegrafeert
 4 juli 21.00u telegrafeert The First Sea Lord aan First Cruiser Squadron het volgende bericht:  “Most immediate, Cruiser Force to withdraw westward at high speed”,   21.23 komt van de First Sea Lord het tweede bericht: “Immediate: Owing to threat from surface ships, convoy is to disperse and proceed to Russian ports”. (wegens dreiging oppervlakteschepen, konvooi verspreiden en verder gaan naar Russische havens) 21.36 volgt het derde bericht. “Most immediate: Convoy is to scatter”. In de berichtgeving valt op de haast die wordt aangegeven in het eerste bericht door de melding “Most immediate” en de nadruk op snelheid “high speed”. Het tweede bericht met opdracht tot verspreiding is aanvankelijk “immediate” wordt dertien minuten later opnieuw gecorrigeerd. In plaats van “disperse” ( op eigen gelegenheid konvooi verlaten) geeft men nu aan “scatter” ( een goed heenkomen zoeken).

Conform opdracht
Conform de opdracht gaat de British Royal Navy incluis de dekkingsmacht onder Commander Broome er vandoor en verdwijnt in westelijke richting, Het konvooi wordt aan het lot overgelaten.

Commander Dowding blijft
Commander Dowding blijft bij het verspreide konvooi met slechts vier korvetten, drie mijnenvegers, één luchtafweerschip en vier trawlers. Hij gaat ervan uit elk moment Duitse schepen aan de horizon te zien verschijnen, maar de Duitse vlootbewegingen zoals de Britse Admiraliteit had verwacht worden niet uitgevoerd. De Kriegsmarine is Inmiddels op de hoogte dat konvooi PQ 17 is verspreid en zonder dekking verder vaart waarop de oppervlakte schepen worden terug getrokken.

Konvooi PQ wordt aangevallen
Konvooi PQ 17 wordt vanaf dat moment aangevallen door vele vliegtuigen en U-Boote. 5 juli worden twaalf koopvaardijschepen tot zinken gebracht, zes  door de Luftwaffe en zes door vier onderzeeboten. 6 juli 2 koopvaardijschepen, één door de Luftwaffe, één door de U-255 en op 7 en 8 juli brengen onderzeeboten opnieuw  5 schepen tot zinken, waarvan twee door de U-255. Slechts 11 van de 35 koopvaardijschepen bereiken de Russische havens waarvan 2 in Moermansk en 9 in Archangelsk. Van de 188.000 ton bereikt slechts één derde de bestemming. 

Nederlandse Paulus Potter
Door een luchtaanval is de Paulus Potter onbestuurbaar geraakt. De machinekamer staat onder water waarop de bemanning het schip verlaat en in de reddingsboten Nova Zembla bereikt. Kapitein W.J. Sissingh en zijn bemanning hebben, zoals Jacob van Heemskerk en Willem Barentsz, op middeleeuwse wijze overwinterd op Nova Zembla. Zij worden door de Russische Marine gered die hen heeft laten verplegen in een militair hospitaal te Moermansk. Velen hebben ernstige bevriezingsverschijnselen en worden aldaar behandeld. Sissingh's tenen waren alle tien afgevroren. Sissingh zwoer bij de Russen. Hij wordt door Koningin Wilhelmina onderscheiden met de Bronzen Leeuw. De Duitsers zijn tevreden. De Duitse onderzeeboot U-255 met Kapitänleutnant Reinhart Reche ontdekt 13 juli de in het ijs vastgeraakte Paulus Potter. Reche stuurt een enterploeg aan boord. Deze keert terug met geheime documenten, o.a. over de samenstelling van PQ 17, een codeboek en de vlag. Ook worden van het schip warme kleren meegenomen voor het Rode Kruis in Narvik. Dan brengt de U 255 met één torpedo de Paulus Potter tot zinken. 

Offers
153 koopvaardijvaarders zijn omgekomen.
24 schepen ten onder gegaan
3350 voertuigen, 430 tanks en 210 vliegtuigen naar de kelder

Commander Dowding rapporteert
896 voertuigen, 164 tanks en 87 vliegtuigen komen aan.
In zijn eindrapport rapporteert commander Dowding:"Not a succesful convoy"!

 

Meer weten over de schoonzoon van kapitein W.J Sissingh, Maarten Cieremans   Engelandvaarder-Militair-Geheimagent-Verzetsman Lees verder  

 

 

 

Pagina
Menu
INFO
Pagina
Menu
INFO

Excursies

Excursies


Onder begeleiding van Ton Wientjen worden er excursies georganiseerd naar het gebied waar de slag om Arnhem plaatsvond. Dit zijn excuries in groepsverband. Bent u als vriendenclub, serviceclub, hobbyclub, enz. geïnteresseerd in een excursie?

Lees verder »

Ton blogt

Ton blogt 


Soms, als Ton tijd heeft, schrijft hij een anekdote over een gebeurtenis die zich afspeelde in de oorlog. Altijd vanuit de gedachtenwereld van de betrokkene geschreven en dus lang niet altijd politiek correct.
 

Lees verder »

Contact


Ton Wientjen
Vaarwerkhorst 71
7531 HL  ENSCHEDE

Telefoon: +31 53 435 69 49
Mobiel1:   +31 61 258 47 78
Mobiel2:   +31 62 351 10 21

Stuur een berichtje

Pagina
Menu
INFO

Powered by CMSimple | Template by CMSimple | Inloggen