Pagina
Menu
INFO
U bent hier:   Begin pagina > Ton blogt > Archief > 21 juli 2010 Het verzet in Enschede Johannes ter Horst
German

21 juli 2010 Het verzet in Enschede Johannes ter Horst

Johannes ter Horst
Johannes ter Horst geboren op 1 april 1913 in Enschede was als Nederlands verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog leider van de KP (knokploeg) Enschede en in een later stadium leider van de KP-Twente. Door zijn indrukwekkende persoonlijkheid is zijn gezag binnen de KP-Twente onomstreden en bewijst Johannes in vele kritieke situaties te beschikken over een zodanige koelbloedigheid, dat hij diepe indruk maakt op zijn jongere medewerkers. Zoals veel verzetsstrijders is ook Johannes ter Horst afkomstig uit Gereformeerde Kringen. Het is niet alleen zijn vaderlandsliefde maar nog meer zijn geloofsovertuiging die hem doet besluiten actief aan het verzet deel te nemen.

OD Enschede wordt opgericht
Juli 1940 wordt door reserve kapitein Van Hattum de OD (Orde Dienst) Enschede opgericht. Van Hattum is secretaris en waarnemend burgemeester van Enschede. Van Hattum en Klaas Straatman, een dienstplichtig wachtmeester uit Enschede, nemen contact op met Johannes ter Horst en komen tot een samenwerkingsverband. Johannes wordt de eerste commandant van de OD en Van Hattum de eerste officier.

Bakker Johannes ter Horst
Johannes is van beroep bakker. Eén van zijn klanten is het vliegveld Twente, met de daarop gelegerde Duitse militairen. Dagelijks bezorgt Johannes brood en heeft als bakker min of meer vrije toegang tot het vliegveld. Januari 1941 gaat hij met zijn bakkersfiets opnieuw op weg naar het vliegveld voor het bezorgen van vers brood en ziet kans een radiozender te stelen en deze in zijn bakkersfiets mee te nemen. De zendactiviteiten met deze zender nemen slechts enkele maanden in beslag. Door de Duitsers volgt een golf van arrestaties onder de OD mensen. Ook Johannes moet onderduiken en gaat naar zijn zwager Jaap de Jong in Amsterdam. Jaap zit in het Amsterdamse verzet en houdt zich voornamelijk bezig met de hulp aan onderduikers. Tijdens deze periode maakt Johannes zich nuttig met het verrichten van hand en spandiensten voor Jaap en krijgt daardoor inzicht in de werkwijze van deze organisatie in Amsterdam.

Terugkeer naar Enschede
Begin 1942 vindt Johannes de situatie veilig genoeg om terug te keren naar Enschede en richt met de ervaringen die hij in Amsterdam heeft opgedaan een eigen groep op. De belangrijkste taak is het vinden van geschikte adressen voor mensen die moeten onderduiken en onderduikadressen voor geallieerde piloten. Hierbij is het een groot voordeel dat Johannes beschikt over een uitstekend netwerk in de wijde omgeving van Enschede.

KP Enschede wordt opgericht
Eind 1943 wordt de KP (knokploeg)-Enschede door Johannes ter Horst opgericht. Hoofdkwartier is de boerderij Holterhof (foto links) gelegen bij de Villa Holterhof. Er worden door de groep overvallen gepleegd op distributiekantoren met het doel voedselbonnen te bemachtigen voor de onderduikers, maar ook worden gevangenissen overvallen met het doel verzetsstrijders te bevrijden. Johannes is betrokken bij meer dan 50 overvallen en bevrijdingsacties.

Huwelijk
Woensdag 6 september 1944, de dag na Dolle Dinsdag, waarop het lijkt alsof Nederland bijna is bevrijd, treedt Johannes in het huwelijk met Minie Schreurs, koerierster binnen de groep.

Arrestatie
Vrijdag 22 september 1944 vindt er een bijeenkomst plaats in de villa Lidwina te Zenderen, het nieuwe hoofdkwartier van de KP-Twente. Om 17.30u pakt Johannes zijn motor een DKW (Das KleineWunder) , die hij had geroofd uit een Duitse opslagplaats aan de Borstelweg, en begeeft zich op weg naar Almelo om een gewond geraakt KP lid te bezoeken. Ter hoogte van het hoofdkwartier van de SD aan de Bornsestraat 98 is de Feldgendarmerie bezig met een controle van motorvoertuigen en wordt hij staande gehouden. Johannes overhandigt zijn Ausweis en zegt dat hij de papieren van zijn motor niet bij zich heeft. “Dan wordt de motor in beslag genomen”: luidt het antwoord. Johannes protesteert en wil zijn motor niet afgeven. De Duitse militair geeft aan dat Johannes zich kan wenden tot de chef en wijst naar het hoofdkwartier. Hier had Johannes zijn motor kunnen achterlaten en te voet verder gaan. Dan was er niets aan de hand geweest. Een geïrriteerde Johannes doet dit echter niet, vertrouwt op zijn overredingskracht en loopt naar het SD gebouw. Een ongelukkige handeling omdat hij een pistool op zak had en bij fouillering zou dit problemen kunnen veroorzaken. Over wat zich verder heeft afgespeeld bestaan verschillende verhalen. In ieder geval is duidelijk dat het fout liep. Er is geschoten en Johannes rent het gebouw uit. Hij grijpt de fiets van een toevallig passerend fietser en gaat ijlings vanuit de Bornsestraat de Windslaan in. Tijdens zijn vlucht schiet hij af en toe op de hem achtervolgende Duitse militairen. Uiteindelijk wordt Johannes in zijn been geschoten en door de Duitsers overmeesterd.

KP onderzoekt bevrijdingsactie
Dezelfde nacht gaan er KP mannen op stap om te kijken of Johannes kan worden bevrijd. Eén van de redenen om Johannes te bevrijden is het risico voor de illegaliteit. Johannes kende alle namen, alle adressen en de organisatiestructuur en de mogelijkheid dat hij zou kunnen doorslaan tijdens de ondervraging was aanwezig. Teleurgesteld keerden de KP mannen terug, de actie was onmogelijk en zou op een zelfmoordactie uitlopen. Hierna duiken de KP leden onder o.a. bij ter Kuile aan de Slaghekkeweg op het Hoge Boekel.

Zaterdag 23 september 1944
Johannes zit inmiddels in Enschede en wordt op zaterdag 23 september om 22.00u uit zijn cel gehaald. Hij weet wat er gaat gebeuren. De auto rijdt van het hoofdkwartier van de SD in Enschede over de Haaksbergerstraat naar Usselo. Bij de tweede duiker vanuit de stad wordt gestopt. Johannes kent de locatie als geen ander. Hier hadden hij en de KP ploeg geprobeerd deze duiker op te blazen. De sabotage actie was destijds slechts gedeeltelijk gelukt.

Zondag 24 september 1944
24 september, de dag die op zijn grafsteen staat, wordt Johannes ter Horst 18 dagen na zijn huwelijk met Minie Schreurs in de nachtelijke uren gefusilleerd.

De volgende gegevens worden door de SD aan de politie verstrekt:
Johannes ter Horst, geboren te Enschede, 1 april 1913, grenscommies, wonende Bloemendaalstraat 36 te Enschede

Postuum onderscheiden
Na de oorlog ontving Johannes ter Horst postuum het Verzetskruis 1940-1945 bij Koninklijk besluit van 25 juli 1952 en van de Amerikaanse regering de Medal of Freedom te Utrecht op 12 maart 1947.

De Johannes ter Horststraat in Enschede is naar hem vernoemd

                                                                   
24 september 1945

Eerbetoon bij het graf van Johannes ter Horst

 

 

 

 

Pagina
Menu
INFO
Pagina
Menu
INFO

Excursies

Excursies


Onder begeleiding van Ton Wientjen worden er excursies georganiseerd naar het gebied waar de slag om Arnhem plaatsvond. Dit zijn excuries in groepsverband. Bent u als vriendenclub, serviceclub, hobbyclub, enz. geïnteresseerd in een excursie?

Lees verder »

Ton blogt

Ton blogt 


Soms, als Ton tijd heeft, schrijft hij een anekdote over een gebeurtenis die zich afspeelde in de oorlog. Altijd vanuit de gedachtenwereld van de betrokkene geschreven en dus lang niet altijd politiek correct.
 

Lees verder »

Contact


Ton Wientjen
Vaarwerkhorst 71
7531 HL  ENSCHEDE

Telefoon: +31 53 435 69 49
Mobiel1:   +31 61 258 47 78
Mobiel2:   +31 62 351 10 21

Stuur een berichtje

Pagina
Menu
INFO

Powered by CMSimple | Template by CMSimple | Inloggen