Pagina
Menu
INFO
U bent hier:   Begin pagina > Ton blogt > Archief > 11 maart 2011  Odyssee van de kinderen  
German

11 maart 2011  Odyssee van de kinderen  

Reinhard Heydrich, chef van het Reichssicherheitshauptamtes, laat in de herfst van 1938 alle 17.000  Joodse mensen in bezit van de Poolse nationaliteit en woonachtig in Nazi Duitsland arresteren, worden met hun kinderen per trein gebracht naar de Duits-Poolse grens, waar zij onder erbarmelijke omstandigheden in barakken terechtkomen. De slechte hygiene leidt tot ziektes en veel sterfgevallen. De Poolse regering weigert het grote aantal vluchtelingen op te nemen.

Von Ribbentrop en Molotov
23 augustus 1938 ondertekenen de Duitse minister van buitenlandse zaken Von Ribbentrop en zijn Russische collega Molotov in Moskou het “Hitler-Stalin Pakt” (een niet aanvalsverdrag),  op 28 september gevolgd door het “Grenz- und Freundschaftsvertrag” waarin de Russische en Duitse invloedsfeer voor Polen wordt vastgelegd.

Josef Rosenbaum
Ook de 7 jarige Josef Rosenbaum, zijn jongere zusje Nelly en moeder Mina, allen in bezit van de Poolse nationaliteit, moeten hun huis aan de Alexianerstrasse 23 in Keulen met spoed verlaten en worden op de trein gezet richting Poolse grens. Ze komen terecht in een opvangkamp aan de Duits-Poolse grens en krijgen na enkele weken van de Poolse autoriteiten toestemming te mogen vertrekken naar opa en oma Rosenbaum in Przeworsk. Ten tijde van de arrestatie bevindt Vader Rosenbaum zich in New York om de verhuizing van zijn gezin naar de Verenigde Staten te regelen.

Nazi Duitsland overvalt Polen 1 september 1939
1 september 1939 overvalt Nazi Duitsland Polen. 250.000 Poolse Joodse mensen trachten aan de Nazies te ontkomen en vluchten met hun kinderen richting Oost Polen.

Rachel Steinberg
De vijf jarige Rachel Steinberg, geboren in Palestina, is tijdens de Duitse overval met haar moeder op familiebezoek in Polen. In tegenstelling tot haar familie, ziet moeder Judit het komend gevaar en gaat met Rachel richting Oost Polen waar zij onderdak vindt in een verlate woning te Lemberg.

Lydia Mamer
Ook Lydia Mamer behoort tot één van die Joodse kinderen. Tijdens het uitbreken van de oorlog woont zij met haar Poolse tante in Rabka. Haar ouders zijn naar Palestina verhuisd ervan uitgaand dat de kleine Lydia op een later tijdstip nakomt maar helaas wordt  Lydia door de oorlog ingehaald en gaat de geplande reis naar “Het Beloofde Land” niet door. 

Rusland valt Polen binnen
17 september 1939 wordt de Duitse aanval gevolgd door de Russische aanval op Oost Polen.

Abraham Nencel
Aan de Duits-Russische demarcatielijn probeert de jonge Abraham Nencel met zijn familie de rivier over te steken. Zij worden door Duitse militairen ontdekt maar dankzij de hulp van een Duitse Wehrmacht soldaat, kunnen Abraham en zijn oudere zus alsnog de overzijde van de rivier bereiken.

Stalin Rusland, Duitse bondgenoot
Rusland ziet zichzelf als bondgenoot van Duitsland waardoor het voor de Joodse vluchtelingen die Oost Polen hebben bereikt, ook daar niet meer veilig is. Stalin laat vele duizenden Joodse vluchtelingen en hun kinderen deporteren naar werkkampen in Siberië, waar zij met weinig voedsel onder erbarmelijke omstandigheden in de vrieskou proberen te overleven.

Moeder Mina Rosenbaum
Ook Josef Rosenbaum, zusje Nelly en moeder Mina worden in veewagons samengeperst en komen met duizenden anderen terecht in een werkkamp te Archangelks bovenin Noord West Rusland, een gebied waar de winter met moordende lage temperaturen negen maanden lang regeert. Het rantsoen voor vrouwen en kinderen die niet kunnen werken, is slechts 30 gram brood per dag. 
Door ondervoeding overlijdt begin 1941 moeder Mina Rosenbaum in de armen van haar zoon Josef.  “Zorg goed voor je zusje Nelly, jullie moeten beiden overleven”zijn haar laatste woorden. Het jongetje Josef krijgt al op 10 jarige leeftijd, de verantwoording om voor zijn 5 jarig zusje Nelly te zorgen.

Rachel Steinberg
Rachel Steinberg en haar moeder worden in Lemberg door de Russen gevangen genomen en komen terecht in een werkkamp.

Operatie Barbarossa, Nazi Duitsland valt Rusland binnen
22 juni 1941 valt Nazi Duitsland de Sowjet Unie binnen. Voor de Polen keert nu het tij. Nu, zijn zij de bondgenoten van de Russen en de vluchtelingen in de Siberische en andere werkkampen worden vrijgelaten.

Nelly en Josef Rosenbaum
Ook voor Josef en Nelly komt de vrijheid, maar waar moeten ze heen. Met de massastroom mensen trekken Josef en zusje Nelly mee richting zuiden en komen terecht in Tashkent. Honderd duizenden vluchtelingen bevinden zich op straat en voeren een strijd tot overleving. De 10 jarige Josef doet alles, bedelen en stelen, om etenswaar te organiseren voor zijn kleine zusje Nelly. Het mag niet baten. Als Josef op een ochtend zijn vijf jarig zusje die naast hem ligt, wil wakker maken, is Nelly in haar slaap door honger overleden. De wereld stort in. Ook Josef is de dood nabij en wordt in shock toestand naar een ziekenhuis gebracht. Sinds lange tijd krijgt hij voor de eerste maal een bed en regelmatig te eten.


Antisemitisme
Ondertussen heeft zich in de regio Tashkent het zogenoemde “Anders Leger” verzameld. Het “Anders Leger” omvat Polen en Pools Joodse soldaten die in Noord Afrika ingezet gaan worden tegen het Afrika korps van Veldmaarschalk Rommel. De route daarheen leidt via Perzië. (Huidig Iran). De bedoeling is dat met hen uit humanitaire overwegingen ook 24.000 vluchtelingen uit het oorlogsgebied geëvacueerd worden. Helaas gaat door antisemitisme de voorgenomen maatregel niet door. Slechts 1000 vluchtelingen, voornamelijk weeskinderen, worden in de gelegenheid gesteld aan het oorlogsgeweld te ontkomen en gaan naar Teheran, de hoofdstad van Perzië. 

Josef Rosenbaum
In het ziekenhuis hoort Josef Rosenbaum over een weeshuis, waarvan de kinderen naar Perzië worden gestuurd. De 10 jaar oude Josef denkt dat Perzië in Amerika ligt en slechts één gedachte houdt hem bezig: “ik wil naar mijn vader in Amerika”. Josef sluipt uit het ziekenhuis en weet zich met veel moeite het weeshuis binnen te smokkelen. 

Moeder Judit en dochter Rachel Steinberg
Ook moeder Judit Steinberg en haar dochter Rachel komen vrij na de Duitse aanval en ook zij komen terecht in Tashkent. Daar hoort moeder Judit over het vertrek van een trein die uitsluitend bestemd is voor weeskinderen richting Perzië. Judit kan niet mee, Rachel is geen wees, maar moeder denkt slechts aan het belang van haar dochter, zij moet overleven, hangt Rachel een tasje om de hals met daarin het adres van haar vader in Tel Aviv en zet haar kleine zes jarige Rachel in de allerlaatste seconde op de rijdende trein. Huilend, vol verdriet ziet de kleine Rachel haar moeder steeds kleiner, en kleiner, en kleiner worden totdat ze haar niet meer kan zien.

Teheran Kinder
In Teheran worden de kinderen opnieuw in een kamp ondergebracht en krijgen  naamsbekendheid als “Die Teheran Kinder”. Van de 14.000 vluchtende Joodse kinderen hebben slechts 949 Teheran kunnen bereiken. 735 van hen hebben hun ouders verloren.

Judit Steinberg
In Tashkent heeft moeder Judit Steinberg een jonge soldaat omgekocht die haar als zijn toekomstige echtgenote meeneemt naar Perzië. In het kamp van de Teheran kinderen lukt het  Judit Steinberg haar dochter Rachel op te sporen en vindt de emotionele hereniging plaats tussen moeder en dochter. Voor Rachel is het de gelukkigste dag van haar leven.

Hannah Joodse ondergrondse organisatie organiseert evacuatie 719 Teheran kinderen 
De Joodse ondergrondse organisatie Hannah wordt na de eerste berichten over de Teheran kinderen actief. Een internationale hulpactie wordt in touw gezet en na maanden van intensief diplomatiek overleg, vindt 2 januari 1943 de eerste evacuatie plaats van 719 Teheran kinderen naar Palestina.
Irak weigert doorgang over zijn grondgebied waardoor het transport met een oorlogsschip via een omweg over zee moet. De reis gaat via Karachi naar India, Aden in de Golf van Jemen en vervolgens door het Suez kanaal. Josef Rosenbaum, Rachel Steiner en Lydia Mamer bevinden zich aan boord. In Suez stappen de kinderen over en reizen met de trein dwars door de Sinai woestijn. 19 februari 1943 arriveren zij in Palestina.

Enkele maanden later vertrekt de tweede groep. Een gevaarlijke tocht over land door Irak en Jordanië. 2000 kilometer moeten de kinderen afleggen door de woestijn. 27 augustus 1943 arriveert de karavaan in Palestina. Eén van de kinderen is Abraham Nencel.

861 kinderen gered
Van de 14.000 Joodse vluchtelingen kinderen komen 861 aan in Palestina. Dit voor hen onbekende land moet hun nieuwe vaderland worden. Voor het eerst voelen zij zich veilig.

Afloop
De ouders van Abraham Nencel en vijf van zijn broers en zussen zijn allen omgekomen in Auschwitz. 

Rachel’s gehele familie, met uitzondering van een nichtje, is omgekomen in Poolse concentratie kampen.

Lydia’s Poolse familie, meegereisd naar Tashkent, kan ontkomen naar Frankrijk en hebben in Lyon het einde van de oorlog meegemaakt.

Josef Rosenbaum ziet in 1946 zijn vader en zus Ines terug in Amerika. 65 jaar na zijn vlucht keert hij voor de eerste keer terug naar Duitsland.

Stoppelsteine
Voor het voormalig huis van de familie Rosenbaum aan de Alexianerstrasse 23 te Keulen is op het trottoir een Stoppelstein aangebracht ter herinnering aan zusje Nelly omgekomen april 1942.

Jutta Vogel en Die Odyssee der Kinder
Jutta Vogel, journaliste en schrijfster heeft de lotgevallen van de Joodse kinderen op papier gezet en is in boekvorm uitgegeven. Titel: Die Odyssee der Kinder 

Stephan Vogel en het ZDF "Zweites Deutsches Fernsehen"
Producent Stephan Vogel van het  ZDF  “Zweites Deutsches Fernsehen” heeft over “Die Odyssee Kinder” een indrukwekkende documentaire gemaakt. Een documentaire die uitnodigt tot meerdere malen zien. De achtergelaten diepe indruk van deze documentaire is de aanzet geweest tot het plaatsen van dit voor mij tot dat moment onbekende verhaal.

 

 

 

 

 

Pagina
Menu
INFO
Pagina
Menu
INFO

Excursies

Excursies


Onder begeleiding van Ton Wientjen worden er excursies georganiseerd naar het gebied waar de slag om Arnhem plaatsvond. Dit zijn excuries in groepsverband. Bent u als vriendenclub, serviceclub, hobbyclub, enz. geïnteresseerd in een excursie?

Lees verder »

Ton blogt

Ton blogt 


Soms, als Ton tijd heeft, schrijft hij een anekdote over een gebeurtenis die zich afspeelde in de oorlog. Altijd vanuit de gedachtenwereld van de betrokkene geschreven en dus lang niet altijd politiek correct.
 

Lees verder »

Contact


Ton Wientjen
Vaarwerkhorst 71
7531 HL  ENSCHEDE

Telefoon: +31 53 435 69 49
Mobiel1:   +31 61 258 47 78
Mobiel2:   +31 62 351 10 21

Stuur een berichtje

Pagina
Menu
INFO

Powered by CMSimple | Template by CMSimple | Inloggen